Hồng môn là cây nội thất bán chạy nhờ phần "hoa" đỏ bóng như sơn mài. Nói cho đúng thì thứ đỏ đó không phải hoa — nó là mo, một lá biến dạng bao lấy cụm hoa thật; hoa thật là cái trục nhỏ màu vàng ở giữa.
Cây phát triển nhanh và đẻ cây con quanh gốc, nên nhân giống bằng cách tách chiết là cách hiệu quả nhất — dễ làm, không cần thiết bị, tỉ lệ sống cao.
Hồng môn (Anthurium andraeanum)
Ảnh: Agnes Monkelbaan (CC BY-SA 4.0) · Sciencia58 (CC0) / Wikimedia Commons
Chuẩn bị
- Cây mẹ khoẻ, không sâu bệnh, đã trồng được trên bốn tháng và có cây con quanh gốc.
- Giá thể tơi xốp, giữ ẩm nhưng thoát nước tốt: đất sạch trộn trấu hun, xơ dừa và phân hữu cơ hoai mục. Có thể dùng loại trộn sẵn bán ngoài thị trường.
- Chậu có lỗ thoát nước.
- Dao sắc và sạch. Dao cùn làm dập mô, dao bẩn mang mầm bệnh vào vết cắt.
Hồng môn (Anthurium andraeanum)
Ảnh: DeltaSquad833 (CC BY-SA 4.0) · Dinesh Valke from Thane, India (CC BY-SA 2.0) / Wikimedia Commons
Các bước tách chiết
- Chọn cây con đã có khoảng ba tới bốn lá. Nhỏ hơn thì cây con chưa đủ sức tự sống sau khi rời cây mẹ.
- Nhấc cả bụi ra khỏi chậu, gỡ bớt giá thể quanh gốc để nhìn rõ chỗ cây con nối với cây mẹ.
- Cắt sát phần gốc, và điều quan trọng nhất: cắt kèm theo một tới hai rễ. Cây con không có rễ thì tỉ lệ sống thấp hẳn.
- Xử lý vết cắt. Để mặt cắt se khô, hoặc chấm vôi. Đây là bước phòng thối gốc — vết cắt tươi trồng thẳng vào giá thể ẩm rất dễ nhiễm.
- Trồng vào chậu mới. Đặt cây giữa chậu, lấp giá thể tới ngang cổ rễ — không sâu hơn, không cạn hơn. Trồng sâu quá thì thối gốc; cạn quá thì cây đổ và rễ khô.
- Nén nhẹ quanh gốc cho rễ tiếp xúc giá thể, tưới một lượt nhẹ cho ẩm.
- Đặt chỗ râm mát, tránh nắng và tránh gió. Cây vừa tách đang yếu, phơi nắng là héo ngay.
Phần cây mẹ giữ lại trồng tiếp bình thường. Sau một thời gian nó lại đẻ chồi mới, và khi chồi có hai ba lá thì tách tiếp được.
Hồng môn (Anthurium andraeanum)
Ảnh: Fan Wen (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons
Chăm cây sau khi tách
Tưới: giai đoạn đầu giữ ẩm vừa phải, khoảng một tới hai ngày một lần tuỳ thời tiết. Đừng tưới đẫm — bộ rễ còn ít, không hút kịp và nước đọng gây thối.
Ánh sáng: râm mát hoàn toàn trong vài tuần đầu, sau đó chuyển dần ra chỗ sáng gián tiếp.
Độ ẩm không khí: hồng môn ưa ẩm cao. Nếu không khí khô thì phun sương lên lá, hoặc đặt chậu lên khay sỏi có nước — nước bốc hơi làm ẩm vùng quanh cây mà không làm úng rễ.
Bón: chưa bón trong tháng đầu. Rễ mới chưa hấp thụ được, bón vào chỉ gây cháy.
Dấu hiệu cây đã bén rễ là lá mới nhú ra. Từ lúc đó mới chăm như cây trưởng thành.
Điều kiện của hồng môn trưởng thành
Ánh sáng gián tiếp. Đây là cây tầng dưới tán rừng nhiệt đới, nắng trực tiếp làm cháy lá và bạc màu mo.
Ẩm cao, ấm. Hợp khí hậu nóng ẩm; chịu lạnh kém.
Giá thể thoáng. Hồng môn có rễ khí sinh, rất cần thoáng. Giá thể bí là nguyên nhân hàng đầu làm cây xuống.
Nước vừa phải. Ưa ẩm nhưng sợ úng — nghe mâu thuẫn nhưng nó có nghĩa là: giá thể ẩm, không sũng, và luôn thoát được.
Hồng môn (Anthurium andraeanum)
Ảnh: Qian2007 (CC BY-SA 4.0) · Sciencia58 (CC0) / Wikimedia Commons
Cách nhân giống khác
Ngoài tách chiết còn có gieo hạt và nuôi cấy mô. Gieo hạt chậm và cây con hay khác cây mẹ; nuôi cấy mô cho số lượng lớn và đồng đều nhưng cần phòng thí nghiệm.
Với người trồng ở nhà hoặc vườn nhỏ thì tách chiết vẫn là cách hợp lý nhất: nhanh, giữ đúng đặc tính cây mẹ, và không cần gì ngoài một con dao sạch.
Hồng môn (Anthurium andraeanum)
Ảnh: ImagePerson (CC BY 4.0) · Yercaud-elango (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons
Một lưu ý an toàn
Hồng môn thuộc họ Ráy, trong thân lá có tinh thể gây rát nếu dính vào da hoặc miệng. Nên đeo găng khi cắt tách, rửa tay sau khi làm, và đặt chậu ngoài tầm với của trẻ nhỏ và thú nuôi.
Hồng môn (Anthurium andraeanum)
Ảnh: Yercaud-elango (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons
Bài viết do canhquan.net biên soạn. Vui lòng ghi "Nguồn: canhquan.net" khi sao chép.