Cách trồng dâu tây và chăm sóc tại nhà đơn giản

Dâu tây là cây ăn quả nhưng dáng nhỏ gọn, lá xanh quanh năm và quả màu bắt mắt, nên trồng trong chậu thì vừa cho trái vừa là cây cảnh. Cái khó không nằm ở kỹ thuật mà nằm ở khí hậu: dâu tây vốn là cây xứ ôn đới, đưa xuống đồng bằng nóng ẩm thì phải chăm khác đi.

Dâu tây (Fragaria × ananassa)
Ảnh: Auctor quaerendae (CC BY-SA 4.0) · cogdogblog (CC BY 2.0) / Wikimedia Commons

Chọn chậu: chậu treo hơn hẳn chậu thường

Đây là quyết định ảnh hưởng nhiều nhất tới kết quả, và nên chọn trước cả khi mua cây.

Chậu treo hoặc chậu máng có ba cái lợi rõ ràng:

• Quả rủ ra ngoài mép chậu, không chạm đất. Quả nằm trên đất ẩm là nguyên nhân chính gây thối quả và nấm mốc xám — bệnh phổ biến nhất trên dâu tây.
• Ngó bò ra ngoài dễ nhìn, dễ xử lý. Dâu tây nhân giống bằng cách bò ngó ra rồi bén rễ; treo lên thì kiểm soát được chuyện đó.
• Tận dụng chiều cao. Ban công chật vẫn treo được bốn năm chậu theo chiều đứng.

Dù chậu nào thì lỗ thoát nước cũng bắt buộc. Dâu tây ưa ẩm nhưng rất sợ úng — hai chuyện khác nhau.

Trồng từ cây con, đừng bắt đầu bằng hạt

Gieo hạt được nhưng lâu và tỉ lệ nảy mầm thấp. Với người trồng chơi thì mua cây con là lựa chọn hợp lý hơn hẳn.

Chọn cây con cao chừng mười tới mười lăm phân, thân chắc, lá xanh đều, không có đốm bệnh. Lật mặt dưới lá kiểm nhện đỏ trước khi mua — dâu tây rất hay dính loài này và nó lây rất nhanh sang các chậu khác.

Dâu tây (Fragaria × ananassa)
Ảnh: Alexkom000 (CC BY 4.0) · Andrey Zharkikh from Salt Lake City, USA (CC BY 2.0) / Wikimedia Commons

Giá thể: tơi và thoát nhanh

Dâu tây cần giá thể giữ được ẩm nhưng thoát nước nhanh. Đất thịt nặng lấy ngoài vườn cho thẳng vào chậu là sai lầm hay gặp: ngoài vườn nó thoát tốt nhờ khối đất bên dưới, còn trong chậu thì bí lại và gây thối gốc.

Trộn đất sạch với trấu hun, xơ dừa hoặc perlite cho xốp. Bón lót một ít phân hữu cơ đã hoai mục, liều nhẹ thôi.

Nếu trồng chậu tròn để quả nằm trên mặt đất thì phủ một lớp rơm hoặc xơ dừa quanh gốc — vừa giữ ẩm vừa kê cho quả không chạm đất ướt.

Nắng: yếu tố quyết định có quả hay không

Dâu tây cần nắng nhiều, ít nhất vài giờ nắng trực tiếp mỗi ngày. Thiếu nắng thì cây vẫn sống, vẫn ra lá xanh tốt, nhưng ra hoa thưa và quả nhỏ, chua.

Ở khí hậu nóng thì có một mâu thuẫn phải cân: cần nắng nhưng lại sợ nóng. Cách xử lý là cho ăn nắng sáng, che nắng trưa. Ban công hướng đông là chỗ lý tưởng.

Vùng mát như Đà Lạt, Sa Pa thì dễ hơn nhiều — đó cũng là lý do dâu tây trồng thương phẩm tập trung ở đó.

Dâu tây (Fragaria × ananassa)
Ảnh: FLAVIVSAETIVS (CC BY-SA 4.0) · Tobias1984 (CC BY-SA 3.0) / Wikimedia Commons

Tưới: đều, và tưới vào gốc

Giữ ẩm đều nhưng không để sũng. Ở khí hậu nóng thường tưới sáng sớm, ngày nắng gắt thì thêm cữ chiều mát.

Tưới vào gốc, tránh xối lên hoa và quả. Hoa ướt thì khó đậu, quả ướt thì dễ nấm. Đây là nguyên tắc chung cho gần như mọi cây cho quả trồng chậu.

Thụ phấn bằng tay khi trồng trong nhà

Đây là chỗ hay bị bỏ sót, và là lý do nhiều người thấy cây ra hoa rầm rộ mà không đậu quả.

Ngoài tự nhiên, ong và côn trùng lo việc thụ phấn. Trồng trong nhà hoặc ban công kín thì không có ai làm việc đó. Cách khắc phục đơn giản: lấy cọ mềm hoặc tăm bông quét nhẹ vào giữa từng bông hoa, làm vào buổi sáng khi hoa vừa nở. Vài giây mỗi bông.

Quả đậu từ hoa được thụ phấn đầy đủ thì tròn đều; thụ phấn thiếu thì quả méo, lép một bên.

Dâu tây (Fragaria × ananassa)
Ảnh: Moonsun1981 (CC BY-SA 3.0) · User:Antonella Nigro (CC BY-SA 3.0) / Wikimedia Commons

Ngó dâu: giữ hay cắt

Dâu tây bò ngó ra để nhân giống, và ngó rút khá nhiều dinh dưỡng của cây mẹ.

Muốn lấy quả thì cắt bỏ ngó ngay khi thấy, để cây dồn sức nuôi hoa và quả. Muốn nhân giống thì giữ lại vài ngó, ghim đầu ngó xuống một chậu nhỏ bên cạnh cho bén rễ rồi cắt rời khỏi cây mẹ.

Sâu bệnh hay gặp

Nhện đỏ — rất nhỏ, trú mặt dưới lá, để lại các chấm li ti và mạng mảnh. Phát hiện sớm thì xịt nước mạnh vào mặt dưới lá cũng đỡ được nhiều.

Mốc xám trên quả — do ẩm và bí. Giữ thông thoáng, đừng trồng dày, và nhặt bỏ ngay quả hỏng vì nó lây sang quả bên cạnh.

Thối gốc — do úng. Xem lại lỗ thoát nước và giảm cữ tưới.

Dâu tây (Fragaria × ananassa)
Ảnh: AnRo0002 (CC0) / Wikimedia Commons

Sau mỗi đợt thu hoạch

Tỉa bỏ lá già và lá bệnh, bổ sung dinh dưỡng liều nhẹ để cây phục hồi. Dâu tây cho nhiều đợt quả nếu được chăm lại sau mỗi đợt, còn để mặc thì cây yếu dần và đợt sau ít hẳn.

Cây trồng chậu thường cho tốt trong một tới hai năm rồi xuống sức. Đó là lúc thay bằng cây con nhân từ ngó — nên giữ lại vài ngó từ trước để có sẵn cây thay.