Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa giấy

Hoa giấy là loài hiếm hoi vừa dễ trồng vừa cho hiệu quả thị giác mạnh: một giàn hoa giấy nở rộ có thể phủ kín cả mảng tường mà gần như không tốn công chăm. Nhưng chính chỗ "dễ" đó khiến nhiều người trồng sai — và cây chỉ ra lá, không ra hoa.

Hoa giấy (Bougainvillea)
Ảnh: George E. Koronaios (CC BY-SA 2.0) · Photograph by Mike Peel (www.mikepeel.net). (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

Nhận mặt cây

Tên khoa học: Bougainvillea spectabilis và các loài cùng chi, họ Nyctaginaceae. Gốc từ Nam Mỹ. Còn gọi là bông giấy, móc diều.

Cây thân gỗ leo, mập khoẻ, mọc rất nhanh, cành vươn dài. Gốc cuống lá có gai hơi cong — đây là chi tiết cần nhớ khi trồng gần lối đi.

Một điểm thú vị mà ít người biết: phần màu rực rỡ ta gọi là "hoa" thật ra là lá bắc. Hoa thật nằm bên trong, nhỏ, hình ống, màu trắng ngà. Ba lá bắc màu bọc lấy ba hoa nhỏ thành một chùm.

Hoa giấy (Bougainvillea)
Ảnh: পাপৰি বৰা (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

Ba điều quyết định cây có ra hoa không

Đây là phần quan trọng nhất, vì hoa giấy trồng sai gần như luôn sai ở ba chỗ này.

Một — nắng, càng nhiều càng tốt. Hoa giấy là cây ưa sáng mạnh. Trồng chỗ bị che thì cây vẫn xanh tốt, cành vươn dài, nhưng không ra hoa. Đây là nguyên nhân số một của cảnh "cây tốt mà không có hoa".

Hai — đừng cho ăn quá no. Hoa giấy chịu được đất khô cằn, và nghịch lý là trồng đất quá màu mỡ với tưới quá đều thì cây dồn hết vào thân lá. Muốn có hoa thì phải để cây hơi thiếu thốn một chút.

Ba — cắt tỉa. Hoa ra ở đầu cành mới, nên cành để dài mãi thì hoa càng ngày càng thưa và chỉ nở ở tít ngọn. Cắt tỉa sau mỗi đợt hoa là cách giữ cho cây liên tục ra cành mới.

Cách ép hoa giấy nở

Từ ba điều trên ra một cách làm quen thuộc của người trồng: siết nước.

Ngưng tưới cho tới khi lá bắt đầu rũ và rụng bớt, giữ tình trạng đó vài ngày, rồi tưới đẫm trở lại kèm bón bổ sung. Cây bị dồn vào thế "khó sống" sẽ chuyển sang ra hoa thay vì ra lá — đây là phản ứng sinh tồn tự nhiên.

Cách này hiệu quả nhưng phải làm với cây đã khoẻ và đủ tuổi. Siết một cây còn yếu là làm nó chết luôn.

Hoa giấy (Bougainvillea)
Ảnh: পাপৰি বৰা (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

Đất và trồng

Hoa giấy trồng được trên nhiều loại đất, nhưng mập mạp nhất ở đất tơi xốp thoát nước tốt. Trộn đất với phân hữu cơ đã hoai mục cùng trấu, xơ dừa cho xốp.

Nếu trồng chậu thì đừng chọn chậu quá to. Chậu rộng làm rễ mải phát triển và cây chỉ ra lá; chậu hơi chật lại kích cây ra hoa sớm hơn.

Hoa giấy (Bougainvillea)
Ảnh: H. Zell (CC BY-SA 3.0) · পাপৰি বৰা (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

Nhân giống bằng giâm cành

Đây là cách phổ thông và tỉ lệ sống cao:

1. Chọn cành bánh tẻ — cành đã một tới hai năm tuổi, không quá non cũng không quá già.
2. Cắt đoạn dài chừng hai mươi tới hai mươi lăm phân, có ít nhất hai tới năm mắt.
3. Cắt bớt lá để giảm thoát hơi nước, giữ lại vài lá phía trên.
4. Giâm vào giá thể ẩm và xốp, đặt chỗ mát, che nắng trực tiếp cho tới khi ra rễ.
5. Bén rễ và ra chồi mới thì chuyển dần ra nắng.

Hoa giấy (Bougainvillea)
Ảnh: Marcin Konsek (CC BY-SA 4.0) · SAplants (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

Trồng ở đâu trong sân vườn

Giàn và vòm cổng — cách dùng cổ điển và hiệu quả nhất, tận dụng đúng đặc tính leo.

Phủ tường rào — hoa giấy che được mảng tường trống rất nhanh, và chịu được nắng gắt hắt vào tường.

Chậu trên sân thượng, ban công — chỗ nắng nhất nhà, đúng nhu cầu của cây.

Tạo dáng bonsai — hoa giấy chịu cắt tỉa tốt và thân dễ uốn nên hay được làm cây thế.

Một lưu ý về vị trí: cuống lá có gai, nên tránh trồng sát lối đi hẹp hoặc chỗ trẻ nhỏ hay chạy qua. Cành vươn nhanh nên cũng cần tỉa định kỳ để khỏi lấn sang phần đường.

Chăm theo mùa

Mùa mưa — cây tăng trưởng mạnh, ít hoa. Đây là lúc cắt tỉa tạo tán và bón bổ sung để chuẩn bị cho đợt hoa sau.

Mùa khô — cây ra hoa nhiều nhất. Giảm tưới, không bón đạm.

Hoa giấy chịu nóng rất tốt nhưng không ưa lạnh; ở vùng lạnh cây rụng lá vào mùa đông, đó là chuyện bình thường chứ không phải bệnh.

Hoa giấy (Bougainvillea)
Ảnh: Marcin Konsek (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons