Cầu Vàng Bà Nà dài 150 mét, tựa lên đôi bàn tay đá khổng lồ

GOLD BRIDGE nằm ở đâu, ai thiết kế ?

Tạp chí kiến trúc Archdaily giới thiệu công trình mới của Sun World Ba Na Hills là "cây cầu có thiết kế táo bạo của Việt Nam". Cầu Vàng khai trương đầu tháng 6/2018, là hạng mục mới của khu du lịch Sun World Ba Na Hills, toạ lạc tại Vườn Thiên Thai — điểm trung chuyển giúp du khách đi từ khu vực chân núi hay làng Pháp đến vườn hoa Le Jardin d'Amour.

Vì sao Archdaily gọi đây là cây cầu táo bạo ?

Trong bài viết, Archdaily mô tả Cầu Vàng: "Trên ngọn núi cao nhất Đà Nẵng, Việt Nam là một cây cầu có thiết kế độc đáo. Uốn lượn theo chiều dài 150 mét, xung quanh là hoa khoe sắc, cây cầu vàng lấp lánh tựa lưng vào núi Bà Nà và được nâng đỡ bởi đôi bàn tay khổng lồ". Mặt cầu rộng 12,8 m, dài gần 150 m, gồm 8 nhịp, nhịp dài nhất là 21,2 m — số liệu khác thường cho một hạng mục vốn chỉ đóng vai trò lối đi trung chuyển.

Theo vi.wikipedia.org, kết cấu 8 nhịp này đặt trên 7 trụ và 2 mố cầu — một hệ khung khá dày cho một cây cầu đi bộ, phần vì địa hình dốc bên dưới không cho phép kéo dài khoảng cách giữa các trụ, phần vì phải chịu thêm tải trọng của đôi bàn tay đá.

Đôi bàn tay khổng lồ mang ý nghĩa gì ?

Ấn tượng nhất với du khách là đôi bàn tay khổng lồ loang lổ rêu phong nâng đỡ cây cầu. Theo TA Landscape Architecture — đơn vị trực tiếp thiết kế Cầu Vàng — hình ảnh tượng trưng cho đôi bàn tay của thần núi, rút từ lòng núi đá ra một dải lụa bằng vàng để giúp dân làng đến được vườn thiên thai. Ý tưởng do bà Phạm Thị Ái Thuỷ, Phó Giám đốc TA Landscape Architecture, đưa ra khi đứng trên sườn núi nhìn về phía thành phố Đà Nẵng; theo tường thuật của Tiền Phong ("Từ hiện tượng Cầu Vàng đến niềm tự hào Việt Nam"), bà kể lại cảm giác gió, sương và lá cây rung động lúc đó khiến con người thấy nhỏ bé trước thiên nhiên.

Bà Thuỷ không làm một mình. Theo moitruong.net.vn, kiến trúc sư chủ trì cùng bà là ông Vũ Việt Anh, Tiến sĩ kiến trúc, Giám đốc thiết kế TA Landscape Architecture, người có 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kiến trúc cảnh quan — hai người cùng đứng tên là nhóm thiết kế chính của công trình.

Giải pháp kết cấu và cảnh quan quanh cầu

Phần kể chuyện về Cầu Vàng thường dừng ở đôi bàn tay, trong khi bài toán cảnh quan nằm ở việc đặt một công trình nhân tạo lớn vào giữa rừng già ở độ cao 1.414 m mà không phá vỡ cảnh quan xung quanh. Theo tường thuật của Tiền Phong, yêu cầu thiết kế đặt ra ngay từ đầu là giữ lại toàn bộ hệ thống cây xanh bên dưới vực núi, giảm tác động tối thiểu tới thảm thực vật hiện hữu — cầu được đặt bắc qua địa hình dốc thay vì san gạt.

Cảnh quan quanh cầu: bồn hoa và Le Jardin d'Amour

Cầu Vàng không đứng riêng lẻ mà là một hạng mục trong tổng thể vườn Le Jardin d'Amour, nơi TA Landscape Architecture đóng vai trò tư vấn thiết kế cảnh quan cho Sun Group — nguồn: moitruong.net.vn. Nó là điểm nối giữa ga cáp treo và khu vườn hoa này, đưa du khách từ trạm cáp treo bước dần vào một không gian cây cối và hoa được trồng có chủ đích, thay vì đi thẳng từ bãi đỗ vào vườn.

Theo moitruong.net.vn và vi.wikipedia.org — hai nguồn khớp nhau về con số — hai bên lối đi bộ trên cầu có bồn hoa rộng 1 m mỗi bên, chạy dọc suốt chiều dài cầu. Đây là chi tiết cảnh quan dễ bị bỏ qua trong các bài kể về đôi bàn tay đá: nó là lớp làm mềm ranh giới giữa mặt cầu bằng gỗ và vách núi đá xung quanh, thay vì để du khách bước thẳng từ sàn gỗ ra mép vực.

Tuyến tiếp cận cầu bắt đầu từ ga cáp treo Marseille — du khách xuống ga, đi bộ qua cổng vườn hoa rồi mới ra tới cầu, thay vì nhìn thấy đôi bàn tay ngay từ xa. Theo moitruong.net.vn, cây cầu là điểm nối giữa ga cáp treo này với vườn hoa Le Jardin d'Amour, nên trình tự thị giác trên tuyến đi bộ là cây cối và luống hoa của khu vườn hiện ra trước, cây cầu và đôi bàn tay đá xuất hiện sau như điểm nhấn cuối tuyến — không phải hạng mục đứng độc lập để ngắm từ đầu. Le Jardin d'Amour, theo cùng nguồn trên, là khu vườn tổng thể mà TA Landscape Architecture tư vấn thiết kế cảnh quan cho Sun Group, và cây cầu chỉ là một hạng mục lồng trong hệ thống vườn đó — cách đặt vấn đề giải thích vì sao lối lên cầu phải đi xuyên vườn hoa thay vì có đường tiếp cận riêng.

Về kết cấu, cũng theo Tiền Phong: móng, mố và trụ dùng bê tông cốt thép; trụ cầu và "chân nhện" đỡ bàn tay dùng thép ống; hệ dầm chính là dầm thép chữ I; vỏ ngoài của đôi bàn tay ghép từ thép hình ống và lưới thép đắp vữa tạo hình ngón tay và các vệt rêu phong giả cổ. Mặt cầu lát gỗ kiền kiền tự nhiên — loại gỗ chịu được điều kiện ngoài trời và côn trùng, theo cả moitruong.net.vn và vi.wikipedia.org.

Về thời gian thi công, các nguồn công bố lệch nhau vài tháng ở mốc hoàn thành: Tiền Phong ghi công trình xây dựng trong khoảng 6 tháng và hoàn thành tháng 4/2018, trong khi vi.wikipedia.org cùng một số nguồn khác ghi mốc khánh thành, mở cửa đón khách vào tháng 6/2018 — cùng khớp ở năm khởi công 2017, chỉ lệch ở việc tính mốc "hoàn thành xây dựng" hay "chính thức mở cửa".

Khí hậu và cây trồng ở độ cao hơn 1.400 m

Theo trang chính chủ sunworld.vn, khu vực Bà Nà Hills nằm ở độ cao khoảng 1.487 m so với mực nước biển — cao hơn con số 1.414 m mà một số nguồn khác, trong đó có vi.wikipedia.org, vẫn dùng khi nói riêng về vị trí cây cầu; hai con số không phải kết quả loại trừ nhau, có thể gắn với hai điểm đo khác nhau trên cùng một dãy núi, nhưng bài viết ghi lại cả hai để người đọc tự đối chiếu thay vì chọn một số cho gọn. Cũng theo sunworld.vn, nhiệt độ trung bình năm ở đây dao động 17–20°C, mùa hè lên 25–30°C, mùa đông có thể xuống 0–2°C, mát hơn trung tâm Đà Nẵng khoảng 7–8°C. Mùa mưa, từ tháng 10 đến tháng 2, độ ẩm không khí vượt 90%, sương mù dày đặc phủ quanh khu vực vào buổi sáng — gần đúng với khung cảnh biển mây thường thấy trong các bức ảnh chụp Cầu Vàng.

Cái nền khí hậu lạnh và ẩm đó là lý do vì sao mảng cảnh quan quanh khu vực Cầu Vàng chọn được những loài hoa vốn quen với vùng núi cao. Theo báo Thương hiệu Công luận, Bà Nà Hills hiện trồng hơn 100 loài hoa ở cao độ tương tự, trong đó có arapang (thanh anh) — loài trước đây chỉ nở được ở Đà Lạt, khi lên Bà Nà lại nở cả ba mùa xuân, hạ và đầu thu; cẩm tú cầu ra hoa to tới 40 cm và nở quanh năm thay vì theo mùa như ở đồng bằng; tulip giữ hoa được lâu hơn, khoảng 20 ngày so với 8 ngày khi trồng ở vùng thấp. Cùng nguồn trên, việc này là kết quả của quá trình thuần hoá dần các giống hoa chịu lạnh và chịu sương mù, thay vì mang nguyên bộ giống từ vùng ôn đới lên trồng ngay — cách làm giải thích phần nào vì sao cụm cẩm tú cầu trắng trồng ngay dưới chân bàn tay đá trên Cầu Vàng vẫn giữ được màu hoa bền trong điều kiện gió và sương mù gần như quanh năm trên núi. Nói cách khác, phần cây xanh mềm mại quanh đôi bàn tay đá không phải trồng ngẫu nhiên cho đẹp ảnh, mà là kết quả của cả một quá trình chọn giống chịu được nền khí hậu vốn khắc nghiệt hơn hẳn mặt đất bên dưới.

Sức hút với du khách và giới thời trang quốc tế

Kể từ khi ra mắt, Cầu Vàng đã tạo nên một "cơn sốt" trong giới du lịch. Không chỉ du khách mọi lứa tuổi check-in cây cầu độc đáo này, mà rất nhiều cặp đôi đã chọn nơi này làm địa điểm thực hiện những bộ hình cưới. Giữa tháng 7/2018, công trình trở thành sàn cat-walk của hàng chục siêu mẫu trong show thời trang mang tên "Dạo bước trên mây" — hình ảnh siêu mẫu Thanh Hằng hay Hoa hậu H'Hen Niê dạo bước trên cây cầu mềm mại tựa dải lụa giữa cảnh sắc Bà Nà cũng chính là nguồn cảm hứng để các nhà thiết kế thời trang sáng tạo nên những mẫu váy áo trình diễn tại sự kiện.

Hình ảnh cây cầu liên tục được đăng tải trên nhiều trang kiến trúc và phong cách sống quốc tế như The Spaces (Anh), Creapills (Pháp); trước đó một video về cây cầu đã cán mốc 15 triệu lượt xem trên fanpage du lịch Amazing Things Vietnam.

Vì sao Cầu Vàng thành công về mặt thiết kế cảnh quan ?

Cái khó của Cầu Vàng không nằm ở việc dựng một cây cầu đẹp, mà ở việc gắn một biểu tượng điêu khắc quy mô lớn (đôi bàn tay) vào một địa hình núi dốc mà không biến nó thành vật thể lạc lõng. Yêu cầu giữ nguyên thảm cây xanh bên dưới vực, theo Tiền Phong, buộc phương án móng và mố phải bám sát cao độ tự nhiên thay vì san phẳng — đây là phần việc cảnh quan thật sự đứng sau câu chuyện truyền thông về đôi bàn tay và tấm khăn lụa vàng.

Bài học rút ra không phải là công thức "thêm một biểu tượng gây sốt mạng xã hội", mà là việc một hạng mục giao thông thuần tuý (cầu trung chuyển giữa hai khu vườn) được nâng thành điểm đến chính, nhờ gắn kết cấu với địa hình và giữ nguyên môi trường xung quanh thay vì thay thế nó.

Cảm xúc của gió, sương, và dao động lá cây làm cho chúng tôi cảm thấy con người thực sự nhỏ bé trước thiên nhiên.Phạm Thị Ái Thuỷ, Phó Giám đốc TA Landscape Architecture — Tiền Phong