Hồng là loài cây được viết nhiều nhất và cũng bị chăm sai nhiều nhất. Bài này đi vào phần kỹ thuật: chọn giống theo điều kiện thật, xử lý giá thể, chế độ bón theo chu kỳ hoa, và cách đọc bệnh trên lá.
Tên khoa học: Rosa spp., họ Hoa hồng Rosaceae. Cây bụi thân gỗ, lá kép lông chim ba tới bảy lá chét, mép khía răng cưa. Hoa mọc đơn hoặc thành chùm ở đầu cành.
Hoa hồng (Rosa spp.)
Ảnh: Tournasol7 (CC BY 4.0) / Wikimedia Commons
Nhiệt độ — điều kiện nền không đổi được
Hồng phát triển tốt nhất ở khoảng mười tám tới hai mươi lăm độ. Đó là lý do Đà Lạt thành vùng trồng hồng lớn nhất nước, và cũng là lý do trồng hồng ở đồng bằng vất vả hơn hẳn.
Ở khí hậu nóng, cây vẫn sống và vẫn ra hoa nhưng có mấy hệ quả phải chấp nhận: hoa nhỏ hơn, nhanh tàn hơn, màu nhạt hơn, và sâu bệnh nhiều hơn vì nóng ẩm.
Hiểu điều này thì bớt đổ lỗi cho kỹ thuật khi hoa không đẹp như trong ảnh của vườn Đà Lạt.
Chọn giống theo điều kiện, không theo ảnh
Giống quyết định phần lớn thành bại, hơn cả kỹ thuật chăm.
Giống địa phương — hồng tỉ muội, hồng lửa Sa Đéc — đã qua chọn lọc tự nhiên ở khí hậu nóng nên khoẻ, ít bệnh, ra hoa đều. Hoa nhỏ hơn nhưng bù lại sai và bền.
Giống ghép gốc Đà Lạt cho hoa to đẹp. Về đồng bằng cần chăm kỹ hơn và chấp nhận cây xuống sức nhanh hơn.
Giống ngoại nhập đẹp nhất và khó nhất — nhiều giống vốn chọn cho khí hậu ôn đới, ở ta rất dễ nấm.
Khi mua: chọn cây thân mập, tán cân đối, không có mấu lồi lạ trên thân. Nhấc bầu kiểm rễ — rễ xoắn bó quanh thành chậu là cây đã bị nhốt quá lâu, trồng ra sẽ chững rất lâu.
Hoa hồng (Rosa spp.)
Ảnh: Christina Zinner at de.wikipedia (Public domain) · Patrick Nouhailler (CC BY-SA 2.0) / Wikimedia Commons
Giá thể
Hồng cần đồng thời hai thứ nghe như trái ngược: giàu dinh dưỡng và thoát nước nhanh.
Công thức thực dụng: đất sạch hoặc đất thịt nhẹ trộn phân hữu cơ hoai mục, cộng trấu hun và xơ dừa để tạo độ xốp. Tỉ lệ phần thô nên chiếm khoảng một phần ba.
Nếu trồng bồn ngoài vườn thì xử lý đất trước: bón lót vôi rồi phơi ải chừng nửa tháng để diệt mầm bệnh trong đất. Đây là bước hay bị bỏ qua nhưng giảm bệnh rất nhiều về sau.
Hoa hồng (Rosa spp.)
Ảnh: MrPanyGoff (CC BY-SA 3.0) · Tournasol7 (CC BY 4.0) / Wikimedia Commons
Nắng và khoảng cách trồng
Bốn tới sáu giờ nắng trực tiếp mỗi ngày là mức tối thiểu. Nắng sáng tốt hơn nắng chiều gắt.
Khoảng cách giữa các cây phải đủ để lá mỗi cây nhận được nắng và gió luồn qua được. Trồng chen thì hai chuyện xảy ra cùng lúc: cây vươn cao tranh sáng nên thân yếu, và tán bí gió nên nấm phát triển. Riêng chuyện giãn khoảng cách đã giảm được phần lớn bệnh nấm.
Tưới
Tưới gốc, buổi sáng, bằng vòi phun nhẹ. Cây trồng chậu ở khí hậu nóng thường cần hai lần mỗi ngày vào mùa khô.
Ngày nắng gắt có thể tưới thêm chiều mát, nhưng phải đủ sớm để nước dính lá kịp khô trước khi tối. Lá và nụ ẩm qua đêm là điều kiện lý tưởng cho nấm — đây là nguyên nhân số một của bệnh đốm đen và phấn trắng.
Hoa hồng (Rosa spp.)
Ảnh: Anna reg (CC BY-SA 4.0) · Tournasol7 (CC BY 4.0) / Wikimedia Commons
Bón theo chu kỳ hoa
Hồng ra hoa theo đợt, và chế độ bón nên bám theo nhịp đó thay vì bón đều quanh năm.
Sau khi trồng vài ngày: dùng phân bón lá liều loãng để kích rễ phát triển, chưa bón gốc vì rễ chưa ăn.
Khi cây ra rễ và bật lá non: bắt đầu bón gốc, chia nhỏ liều và bón đều đặn.
Sau mỗi đợt cắt tỉa: bổ sung dinh dưỡng để cây có sức bật đợt hoa mới. Đây là thời điểm bón quan trọng nhất trong cả chu kỳ.
Khi cây đang nở: giảm bón, và không tưới phân lên hoa vì làm hoa mau tàn.
Nguyên tắc xuyên suốt: chia nhỏ liều, bón thường xuyên, ưu tiên hữu cơ. Bón đậm một lần gây cháy rễ, và triệu chứng cháy rễ trông y hệt thiếu nước.
Cắt tỉa
Hồng ra hoa ở đầu cành mới, nên cắt tỉa không phải việc làm đẹp mà là việc bắt buộc để có hoa.
Sau mỗi đợt hoa tàn, cắt bỏ cành hoa cùng vài mắt lá bên dưới, cắt trên một mắt hướng ra ngoài tán để chồi mới mọc ra phía ngoài — cách này giữ tán thoáng thay vì rậm vào giữa.
Đồng thời tỉa bỏ cành khô, cành tăm yếu và cành mọc chen vào giữa tán.
Hoa hồng (Rosa spp.)
Ảnh: Anna reg (CC BY-SA 4.0) · Salicyna (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons
Đọc bệnh trên lá
Đốm đen tròn trên lá, quanh viền nhoè — bệnh đốm đen. Lá rụng dần từ dưới lên. Liên quan trực tiếp tới lá ẩm kéo dài.
Lớp phấn trắng trên mặt lá và đọt non — bệnh phấn trắng, hay bùng khi ẩm cao và chênh nhiệt ngày đêm lớn.
Chấm li ti mặt dưới lá, có mạng rất mảnh — nhện đỏ, bùng vào mùa khô nóng.
Đọt non teo, nụ biến dạng — rệp hoặc bọ trĩ chích hút.
Lá vàng từ gốc lên, giá thể ẩm — úng rễ, không phải bệnh lá.
Thói quen đáng giá nhất: lật mặt dưới lá kiểm mỗi tuần. Phần lớn sâu hại trú ở đó và bắt sớm thì xử lý rất nhẹ.
Đốm đen và phấn trắng — hai bệnh thường gặp trên hoa hồng
Ảnh: Dmitry Brant (CC BY-SA 4.0) · Stephen James McWilliam (CC0) / Wikimedia Commons
Nhân giống
Giâm cành — phổ thông nhất, giữ đúng đặc tính cây mẹ. Chọn cành bánh tẻ, cắt vát, giâm vào giá thể ẩm xốp và che nắng cho tới khi ra rễ.
Ghép — dùng khi muốn kết hợp bộ gốc khoẻ chịu được khí hậu địa phương với giống hoa đẹp. Đây là cách các vườn thương phẩm hay làm.
Gieo hạt — chỉ dùng khi muốn tạo giống mới, vì cây con thường khác cây mẹ.
Bài viết do canhquan.net biên soạn. Vui lòng ghi "Nguồn: canhquan.net" khi sao chép.