Ngày 31/7/2018, khoảng 40 đồ án tốt nghiệp ngành Kiến trúc cảnh quan được bảo vệ tại Trường Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh (UAH) — buổi bảo vệ khép lại 5 năm học của khóa 2013, khóa sinh viên kiến trúc cảnh quan đầu tiên được đào tạo chính quy tại Việt Nam. Ngồi ở hội đồng, ngoài giảng viên còn có đại diện các văn phòng cảnh quan đang hành nghề — những người sẽ là đồng nghiệp của lứa tân kiến trúc sư này.
Sinh viên bảo vệ đồ án trước hội đồng — mỗi người có một khung thời gian trình bày và trả lời phản biện
Ảnh: Lâm Bảo — Canhquan.net
40 đồ án trong một ngày
Hai phiên sáng và chiều gói khoảng 40 đồ án, trải đủ các nhóm đề tài đã giao từ buổi giảng đề: thiết kế cảnh quan sân vườn, công viên chuyên đề, trục cảnh quan, không gian công cộng và khu chuyên dụng – nghỉ dưỡng. Công viên chuyên đề — nhóm đề tài được chọn nhiều nhất — cũng là nhóm cho thấy rõ nhất chất riêng của ngành: bài toán không nằm ở một công trình mà ở cách tổ chức cả một hệ không gian mở.
Phòng bảo vệ hai phiên sáng – chiều: mỗi đồ án là một bộ bản vẽ khổ lớn kèm thuyết minh và mô hình
Ảnh: Lâm Bảo — Canhquan.net
Người hành nghề ngồi ghế hội đồng
Điểm đáng chú ý của buổi bảo vệ là thành phần hội đồng: bên cạnh giảng viên bộ môn còn có đại diện các đơn vị cảnh quan đang hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh — TA Landscape Architecture, LSS SJC, Unique Landscape & Art — cùng một số doanh nghiệp nước ngoài. Nhà tuyển dụng chấm bài của chính lứa nhân sự họ sắp đón: các nhận xét vì thế không dừng ở điểm số mà đi thẳng vào tính khả thi, cách thể hiện và độ chín của ý tưởng — và nhiều đồ án đã nhận đánh giá cao về sự kỳ công của bài lẫn mô hình.
Trước giờ G: gắn bài lên giá, soát lại thuyết minh — hành lang thành khu hậu trường bất đắc dĩ
Ảnh: Lâm Bảo — Canhquan.net
Mô hình đi kèm bản vẽ, và các phòng luôn kín sinh viên khóa dưới đến xem — buổi bảo vệ kiêm luôn buổi học
Ảnh: Lâm Bảo — Canhquan.net
Đồ án cảnh quan khác gì đồ án kiến trúc?
Nhìn qua các giá bản vẽ có thể thấy ngay khác biệt của ngành: đồ án cảnh quan không xoay quanh một khối công trình mà xoay quanh một hệ không gian — mặt bằng tổng thể chiếm vai chính, kèm theo là phân tích địa hình, hướng nắng gió, thoát nước và bảng chủng loại cây theo từng khu. Phần khó nhất — và cũng là phần hội đồng hỏi nhiều nhất — là cách không gian sống theo thời gian: cây lớn lên, mùa thay lá, dòng người đổi theo giờ trong ngày. Một đồ án kiến trúc bàn giao là xong hình hài; đồ án cảnh quan bàn giao mới là điểm bắt đầu của công trình.
Cũng vì vậy, cách thể hiện bài của sinh viên cảnh quan nặng về diễn họa không gian mở: phối cảnh tầm mắt người đi bộ, mặt cắt qua địa hình, sơ đồ phân tích lớp — những kỹ năng mà các văn phòng ngồi dưới ghế hội đồng hôm đó đánh giá trực tiếp bằng con mắt tuyển dụng.
Khép một khóa, mở một nghề
Buổi bảo vệ kết thúc 16 tuần đồ án và 5 năm đào tạo của khóa 2013–2018. Từ đây, ngành kiến trúc cảnh quan Việt Nam có lứa nhân lực đầu tiên được đào tạo đúng chuyên môn từ gốc — thay vì chuyển ngang từ kiến trúc, quy hoạch hay lâm nghiệp như các thế hệ trước. Diễn biến từ buổi giảng đề đến ngày bảo vệ được ghi lại trong bài về khóa kiến trúc sư cảnh quan chính quy đầu tiên; còn việc lứa này bước vào thị trường ra sao, có thể nhìn qua các văn phòng cảnh quan trong nước đang lớn dần và nhu cầu không gian công cộng ngày càng rõ của các đô thị.
Toàn cảnh một phòng bảo vệ — hội đồng, người trình bày và khán phòng sinh viên
Ảnh: Lâm Bảo — Canhquan.net
Hành lang UAH ngày bảo vệ — nơi 5 năm học được trải ra thành bản vẽ và mô hình
Ảnh: Lâm Bảo — Canhquan.net
Ghi nhận tại buổi bảo vệ đồ án tốt nghiệp ngành Kiến trúc cảnh quan, Trường Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, ngày 31/7/2018. Bài và ảnh: Lâm Bảo.