LAMERO — Khi đồ án resort sinh viên đọc địa hình trước khi vẽ villa!

LAMERO Làng Vân Resort là đồ án môn học Kiến trúc cảnh quan khu chuyên dụng — Resort, thực hiện bởi Phan Hoàng Quang Minh, sinh viên lớp KTCQ14, Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của TS. KTS Nguyễn Thị Bích Ngọc. Đồ án lấy khẩu hiệu "More than Meets the Eye" — nhiều hơn những gì mắt thấy — làm định hướng thiết kế cho toàn bộ resort.

Khu đất nằm ở đâu, có gì đặc biệt ?

Vị trí đồ án nằm ở Làng Vân, Đèo Hải Vân, quận Liên Chiểu, TP. Đà Nẵng — khu vực sở hữu địa thế đặc trưng của vùng duyên hải miền Trung: biển phía Đông, núi phía Tây. Khu đất lập đồ án được tác giả chọn là một thung lũng nằm giữa hai ngọn núi cao, đổ dốc thẳng ra một bãi biển hình cánh cung.

Sơ đồ địa hình và sơ đồ khí hậu trong hồ sơ cho thấy phần phân tích được làm trước khi vẽ ý tưởng: cao độ giảm dần từ hai triền núi xuống đáy thung lũng rồi ra biển, gió biển là hướng gió chính, gió lạnh mùa đông thổi từ hướng khác, và mặt trời di chuyển theo một cung xác định trên thung lũng. Ba lớp dữ liệu này — cao độ, gió, nắng — là cơ sở để đặt các khối công trình và chọn hướng mở của villa sau này.

Ý tưởng thiết kế bắt đầu từ đâu ?

Đồ án nêu bốn nguồn cảm hứng thiết kế song song: vị thế địa lý đặc biệt của khu đất (núi, thung lũng, biển); thảm thực vật nhiệt đới bản địa; ngôn ngữ kiến trúc truyền thống pha kiến trúc Địa Trung Hải; và một bản phác thảo tay tổ chức khu chức năng resort, vẽ trước khi lên mặt bằng chính thức. Đặt cạnh nhau, bốn nguồn này cho thấy một hướng đi rõ: giữ cốt địa hình và cây bản địa làm nền, rồi đặt một lớp kiến trúc có hình thức riêng — Địa Trung Hải — lên trên, thay vì bê nguyên một phong cách ngoại lai áp vào địa hình.

Khai thác tối đa hiệu quả về view biển, khu lưu trú được bố trí hướng về bãi biển và nằm trên đồi cao hai bên vịnh, còn khu tiếp đón, quản lý và khu dịch vụ đặt ở vị trí trung tâm thung lũng — nơi cao độ thấp nhất, gần trục suối tự nhiên chảy ra biển.

Cơ cấu chức năng tổng thể bố trí ra sao ?

Mặt bằng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tỉ lệ 1/2500 chia khu đất thành ba nhóm chức năng chính. Khu tiếp đón và quản lý gồm cổng chính, cổng phụ cho khách vãng lai dùng spa, sảnh tiếp tân kết hợp lounge lobby, khối nhà hội nghị — tiệc cưới, cầu tàu và lounge, bãi giữ xe, khu ở nhân viên hậu cần (BOH). Khu dịch vụ nằm ngay sau khu tiếp đón, gồm bar disco kết hợp bếp, sảnh cưới và buffet ngoài trời, vườn nhiệt đới, spa suối nhiệt đới, khu gym — yoga trên đồi, nhà hàng trên đồi, cụm bar sunset và hồ bơi infinity, spa sunset, cùng nhà quản lý trò chơi biển.

Khu lưu trú được chia theo bảy dạng vi địa hình khác nhau, đánh dấu bằng chữ cái trên mặt bằng: villa deluxe trong rừng nguyên sinh (A), villa family bên suối (B), villa deluxe sườn đồi (C), villa standard sườn đồi (D), villa bãi biển (E), villa president trên đá biệt lập (F), và bungalow trên đá (G). Cách chia này không đơn thuần phân theo hạng phòng, mà phân theo trải nghiệm không gian mà từng vị trí địa hình có thể cho khách: rừng rậm, ven suối, sườn dốc, sát cát, hay mỏm đá riêng biệt.

Giải pháp cảnh quan theo từng khu chức năng

Khu tiếp đón dùng cây để dẫn cảm xúc trước khi khách nhìn thấy công trình: hàng tre hai bên đường vào kết hợp rừng cau che khuất tầm nhìn, tạo cảm giác háo hức được lên tới vị trí cao hơn là lobby; tới gần lối dốc lên sảnh, một hàng tre khác đứng hai bên tạo cảm giác yên bình, giống một bức rèm bán mở — nhìn thấy thiên nhiên phía sau nhưng không đi tắt qua được, buộc khách phải đi trên đường đã định sẵn. Cây họ cau trồng đối xứng ngay tại cổng resort đóng vai trò ngược lại: tạo sự trang trọng và dẫn hướng mạnh, khác hẳn nhịp tự nhiên của hàng tre phía trong.

Khu dịch vụ tổ chức theo một trục cảnh quan hình học kiểu Địa Trung Hải, thấy rõ ở mặt bằng thiết kế chi tiết trục dịch vụ chính tỉ lệ 1/500: chuỗi hồ nước, đài phun và sân lát đối xứng qua một trục giữa, nối từ khối lobby — nhà hàng ra tới khu bar hồ bơi sát bãi biển. Cùng ngôn ngữ hình học này lặp lại ở cụm villa president mang tên "Tropical Island": đường nét cong uyển chuyển kiểu baroque Địa Trung Hải, hồ bơi infinity đặt trên một đồi nhỏ để tạo cảm giác nối liền mặt nước hồ với mặt biển phía xa, và một hàng cau vua cùng cọ dầu trồng ngay tiền sảnh làm lớp kết nối giữa công trình kiến trúc và phần cảnh quan nhiệt đới bao quanh.

Khu spa mang tên "Sense of Tropical Spa" tổ chức theo một tuyến trải nghiệm giác quan bám dọc dòng suối tự nhiên: gần lối vào là phòng xông, phòng tắm bùn và jacuzzi; xa dần về hai hướng là các phòng spa nhìn ra suối và phòng spa nhìn ra biển; cuối tuyến là nhà thiền và vườn thảo mộc. Thuyết minh khu này ghi rõ ý đồ: khách được bao phủ trong âm thanh lá tre đung đưa và tiếng suối chảy, mùi hương thảo mộc nhiệt đới, và cảm giác mát của dòng nước tự nhiên.

Nhà hàng trên đồi, đặt tên "Rock Hill Restaurant", chọn đúng vị trí có nhiều tảng đá lộ trên sườn dốc cao. Mặt cắt phối cảnh cho thấy khối nhà được nâng trên hệ cột, len giữa các tảng đá tự nhiên được giữ nguyên tại chỗ thay vì phá bỏ để lấy mặt bằng phẳng — bể bơi tràn cạnh nhà hàng cũng đặt theo đúng cao độ đó để nhìn trọn cảnh resort và vịnh Nam Chơn phía dưới.

Ở khu lưu trú, mỗi cụm villa được xử lý thảm thực vật khác nhau theo đúng sinh cảnh nó nằm trong: villa deluxe rừng nguyên sinh giữ tầng cây cao nhất (xà cừ, bạch đàn, thông, dầu) và chỉ bớt tán rộng phía trước để mở view biển, có thêm cây họ cau và vài cây cau trong sân để nối cảm giác với các tầng địa hình thấp hơn; villa family bên suối nằm ở dải chuyển tiếp giữa rừng cây tầng cao và cây nhiệt đới tầng trung (họ cau, ráy), sát ngay dòng suối; còn villa bãi biển thì ngược lại — càng gần cát, cây họ cau càng dày, cây tầng cao chỉ còn vai trò tạo bóng mát, cây bụi tăng thêm cho nhiều hoa và màu sắc. Mỗi villa bãi biển có vườn nhiệt đới riêng và bể bơi infinity hướng thẳng ra biển, tầng hai là phòng khách để tận hưởng trọn view.

Phần triển khai chi tiết thể hiện điều gì ?

Về nội dung, phần triển khai chi tiết của đồ án khá đầy đủ: mỗi cụm chức năng lớn — khu đón tiếp, trục dịch vụ chính, khu spa, nhà hàng trên đồi, từng loại villa — đều có mặt bằng thiết kế chi tiết riêng ở tỉ lệ 1/200 đến 1/500, kèm mặt cắt và phối cảnh minh hoạ ý đồ cảnh quan tại đúng vị trí đó. Về hình thức thể hiện, tác giả dành khá nhiều đầu tư cho việc diễn hoạ: những công trình kiến trúc được vẽ ẩn hiện giữa các tầng cây thay vì phô ra toàn bộ khối, và sắc độ mặt nước được chuyển tinh tế theo từng cao độ khác nhau trong bể bơi và hồ cảnh quan.

Villa deluxe rừng nguyên sinh và villa family bên suối là hai cụm được thể hiện phối cảnh rõ nhất: công trình nâng trên hệ cột giữa rừng cây tầng cao, bể bơi hẹp chạy dọc theo hiên nhà, và một lối đi lát đá tự nhiên len qua các khóm chuối, cau lùn, dương xỉ để dẫn khách từ villa ra khu vực chung.

Bài học nào dùng được cho đồ án resort ven biển khác ?

Cái đáng lấy từ LAMERO không nằm ở hình thức kiến trúc Địa Trung Hải cụ thể, mà ở trình tự làm việc đi trước nó: đọc địa hình và khí hậu khu đất (cao độ, hướng gió, hướng nắng) trước khi đặt bất kỳ khối công trình nào, rồi mới chia khu chức năng theo đúng những gì địa hình đó có sẵn — chỗ nào là rừng nguyên sinh thì giữ nguyên và chỉ can thiệp tối thiểu, chỗ nào là mỏm đá thì đặt công trình nương theo đá thay vì san phẳng, chỗ nào sát biển thì để mật độ cây họ cau dày lên và giảm cây tầng cao.

Một bài học thứ hai nằm ở cách chia bảy loại villa theo bảy dạng vi địa hình thay vì theo hạng phòng: đây là cách giúp một khu đất có địa hình phức tạp (núi, thung lũng, suối, biển) không bị san đồng loạt về một tiêu chuẩn cảnh quan duy nhất, mà giữ được sự khác biệt trải nghiệm giữa các cụm lưu trú — điều mà nhiều đồ án resort khác thường bỏ qua khi lấy một mẫu villa lặp lại cho toàn khu.

Đồ án cũng dành một phần thuyết minh riêng nói về bối cảnh ngành: Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển du lịch nhờ tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú, từ hệ sinh thái biển — hải đảo, đồng bằng, đồi núi, cao nguyên tới hệ sinh thái sông hồ, rừng, hang động, cộng thêm bề dày lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Từ đó, các khu du lịch và resort gắn liền với đặc điểm tự nhiên từng vùng đã trở thành một dạng đồ án được đưa vào chương trình đào tạo ngành Kiến trúc cảnh quan tại Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, với mục tiêu để sinh viên tập giải bài toán thật: khu đất có địa hình phức tạp, cần vừa khai thác cảnh quan vừa đáp ứng tiêu chuẩn vận hành của một resort thương mại.

Nhìn lại toàn bộ hồ sơ, phần được đầu tư nhiều nhất không phải là hình khối kiến trúc, mà là các lớp phân tích đứng trước nó: sơ đồ địa hình, sơ đồ khí hậu, sơ đồ phân vùng tác động và sơ đồ phân vùng thảm thực vật đều được vẽ riêng, tách bạch, trước khi vào mặt bằng tổ chức không gian tổng thể. Đây là thứ hiếm gặp ở một đồ án khu chuyên dụng cấp sinh viên, nơi phần lớn bài làm thường dồn hết công sức vào phối cảnh đẹp mà bỏ qua các bước phân tích nền.