Nếu kiến trúc cảnh quan Việt Nam hôm nay đã có một ngành đào tạo bài bản, thì phía sau đó là hơn hai thập kỷ bền bỉ của những người đặt nền móng — trong đó có TS.KTS Nguyễn Thái Huyền.

Người bắc cầu

Công tác tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, TS.KTS Nguyễn Thái Huyền là mắt xích quan trọng trong giai đoạn 2010–2014 — thời điểm Việt Nam chưa có ngành đào tạo kiến trúc cảnh quan đúng nghĩa.

Bà là cầu nối kết nối Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội với Trường Kiến trúc và Cảnh quan Quốc gia Bordeaux cùng hệ thống các trường kiến trúc quốc gia Pháp. Kết quả: chương trình đào tạo kiến trúc cảnh quan được công nhận chính thức năm 2011 và bắt đầu tuyển sinh đại học từ năm 2014 — ngành kiến trúc cảnh quan đầu tiên của Việt Nam.

Xây chương trình, không chỉ mở lớp

Bà tham gia đồng phát triển các chương trình liên kết Pháp – Việt ở cả ba bậc: cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ. Điều đáng nói là cách tiếp cận: thay vì bê nguyên giáo trình nước ngoài, bà cùng cộng sự chuyển hóa triết lý giáo dục Pháp — vốn coi trọng nền tảng nghệ thuật — sao cho ăn nhập với bối cảnh văn hóa bản địa Việt Nam.

Dòng chảy tri thức cũng đi hai chiều: mỗi năm chương trình đón khoảng 50 sinh viên Pháp sang Việt Nam học tập, biến Việt Nam thành nơi để sinh viên quốc tế nghiên cứu chứ không chỉ là nơi cử người đi học.

Living Lab: đưa nghiên cứu ra khỏi giảng đường

Từ năm 2018, bà đồng phát triển mô hình Living Lab — phòng thí nghiệm đô thị sống, tích hợp nghiên cứu, đào tạo và giải quyết vấn đề thực tiễn.

Một trong những kết quả cụ thể là quy hoạch bảo tồn làng chài truyền thống tại Quy Nhơn. Đáng chú ý, nghiên cứu không dừng ở báo cáo: kết quả đã được chuyển hóa thành chính sách của chính quyền địa phương — điều hiếm thấy với các đề tài học thuật.

Ghi nhận quốc tế

Tháng 3/2025, bà được Chính phủ Pháp trao Huân chương Cành cọ Hàn lâm (Palmes Académiques) — phần thưởng dành cho những đóng góp xuất sắc trong giáo dục và văn hóa.

Vì sao câu chuyện này quan trọng

Kiến trúc cảnh quan Việt Nam từng thiếu điều căn bản nhất: một hệ đào tạo chính quy. Không có nó, nghề chỉ có thể lớn lên tự phát. Việc mở được ngành, chuẩn hóa chương trình ba bậc và gắn nghiên cứu với chính sách địa phương là công việc âm thầm, mất hàng chục năm, ít khi được nhìn thấy — nhưng lại là nền móng cho tất cả những gì đến sau.

Hơn hai mươi năm cho một nền móng — đó là dấu ấn khó thay thế.

Tư liệu tham khảo: Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam).