MỘNG TRUYỀN THỐNG — cách một khu tắm khoáng ở Nha Trang giấu bê tông sau lá dừa nước!

I-Resort ở Nha Trang vẫn mở cửa. Tính đến 12/09/2026, website chính thức i-resort.vn còn ghi giờ mở cửa 8:00-17:30 và bán vé cho khách năm 2026 (i-resort.vn). Tên gọi không đổi, chủ đầu tư cũng không có dấu hiệu đổi — chỉ có địa chỉ hành chính đổi từ 'xã Vĩnh Ngọc' sang 'phường Tây Nha Trang' do sáp nhập đơn vị hành chính, không phải do dời địa điểm. Còn phần kiến trúc do a21studio thiết kế năm 2012 — chủ đề chính ở đây — thì chưa có ảnh thực địa gần đây để đối chiếu với ảnh gốc, nên phần mô tả công trình dưới đây giữ nguyên thì quá khứ, theo đúng hồ sơ thiết kế được công bố năm đó.

Một khu tắm khoáng, nhưng bài toán là vật liệu

I Resort do a21studio thiết kế, hoàn thành năm 2012 (archdaily.com/214626/i-resort-a21-studio-2). Đội thiết kế chủ trì gồm Hiep Hoa Nguyen, Nhon Qui Nguyen, Hang Thi Tran, Tien Giao Ngo và Toan Dinh Nghiem, cùng thuộc a21studio (archdaily.com/214626/i-resort-a21-studio-2). Công trình được đề cử tại World Architecture Festival 2012, hạng mục Hotel and Leisure (designboom.com/architecture/a21studio-i-resort).

Khu vận hành dịch vụ tắm khoáng và tắm bùn nằm trên diện tích 7 hecta, sát một ngọn đồi nhỏ cạnh sông, tách khỏi trung tâm Nha Trang (designboom.com/architecture/a21studio-i-resort). Đây không phải một khách sạn cao tầng đặt vài chậu cây trang trí. Bài toán của a21studio ở đây khác: nước khoáng nóng và bùn khoáng liên tục bốc hơi ẩm, mang theo khoáng chất có tính ăn mòn — mọi vật liệu đặt gần khu tắm đều phải chịu được độ ẩm cao và hơi nóng kéo dài suốt ngày, quanh năm. Đó là lý do vật liệu ở đây không thể là kính và thép phô ra như nhiều resort ven biển khác.

Nói cách khác, bài toán vật liệu ở I Resort không xuất phát từ ý muốn thẩm mỹ trước, mà từ điều kiện vận hành sau: nước khoáng nóng ở đây được khai thác để tắm và chữa liệu pháp bùn khoáng, nghĩa là hơi nước bốc lên liên tục suốt giờ mở cửa (8:00-17:30 theo lịch hiện tại của i-resort.vn), không phải chỉ vài giờ như một bể bơi thông thường. Vật liệu chọn cho công trình vì vậy phải sống được với chu kỳ ẩm — khô lặp lại mỗi ngày, kéo dài qua nhiều mùa mưa nắng của Nha Trang.

Ba loại vật liệu, ba việc khác nhau

Ba vật liệu chính của I Resort là gỗ, đá, và lá dừa nước — cả ba đều khai thác tại địa phương (designboom.com/architecture/a21studio-i-resort). Mỗi loại được giao đúng một việc, không dùng lẫn lộn cho có vẻ tự nhiên.

Sân trong không phải để trang trí — nó điều hoà khí hậu

Sân trong đóng vai trò phát sinh không gian và điều hoà vi khí hậu, được thiết kế để tối ưu lấy nắng và thông gió tự nhiên phù hợp với khí hậu Việt Nam (designboom.com/architecture/a21studio-i-resort). Đặt cạnh bài toán độ ẩm và hơi nóng đã nêu ở trên, vai trò của sân trong trở nên rõ hơn: nó là khoảng đệm giúp không khí lưu thông giữa các khối công trình, tránh để hơi nóng và độ ẩm từ khu tắm khoáng tụ lại một chỗ.

Bố cục có hồ sen, vườn bầu, vườn hoa xen giữa các công trình để giảm bớt cường độ nắng nhiệt đới (designboom.com/architecture/a21studio-i-resort). Hành lang bao quanh các hồ nước, giữ liên kết mặt nước xuyên suốt khu (designboom.com/architecture/a21studio-i-resort). Cách bố trí này khiến người đi từ khu tắm khoáng sang khu spa hay khu ăn uống luôn di chuyển men theo nước và cây, thay vì cắt ngang qua một sân bê tông trống trải.

Ba vật liệu này không đứng tách rời nhau trên bản vẽ. Đá làm nền và tường, gỗ dựng khung phía trên, lá dừa nước phủ mái — thứ tự lắp dựng đi từ nặng và bền với ẩm (đá) lên nhẹ và cách nhiệt (lá dừa nước), đúng theo cách một ngôi nhà truyền thống miền Trung, miền Nam vẫn từng dựng trước khi bê tông và tôn trở thành lựa chọn mặc định. Nhìn theo hướng đó, I Resort không phát minh ra một kỹ thuật xây dựng mới, mà tổ chức lại một bộ kỹ thuật cũ vốn từng bị bỏ quên trong ngành xây dựng resort, rồi đặt đúng vào một công trình có bài toán ẩm nhiệt khắc nghiệt hơn nhà ở thông thường.

Cái khó của việc dùng vật liệu bản địa cho một công trình dịch vụ

Nhiều khu nghỉ dưỡng suối khoáng, kể cả ở Việt Nam, chọn giải pháp an toàn hơn: ốp đá nhân tạo, lát gạch men chống trơn, dựng mái tôn giả ngói. Vật liệu đó rẻ hơn, thi công nhanh hơn, và không đòi hỏi thợ có tay nghề mộc truyền thống hay chạm đá. Cái giá phải trả là công trình trông giống mọi khu tắm khoáng công nghiệp khác — không có gì để phân biệt nơi này với nơi kia.

I Resort đi hướng ngược lại: chấp nhận vật liệu tự nhiên khó bảo trì hơn (gỗ, lá dừa nước) đổi lấy một không gian mang dáng dấp làng quê Việt Nam giữa một khu dịch vụ thương mại. Đây là chỗ đáng nhìn kỹ với người thiết kế cảnh quan resort ở Việt Nam: vật liệu bản địa không tự động tạo ra bản sắc nếu chỉ dùng cho có — nó phải được giao đúng việc kỹ thuật (đá chống ẩm, gỗ lắp mộng, lá dừa lợp mái nhẹ) thì mới đứng vững qua thời gian, chứ không chỉ đẹp trong ảnh khai trương.

So với các resort dùng vật liệu nhân tạo, chi phí bảo trì phần gỗ và lá dừa nước ở I Resort chắc chắn cao hơn — mộng gỗ vẫn có thể co ngót, mối mọt nếu không xử lý đúng, lá dừa nước vẫn cần thay định kỳ vì mục theo thời gian như mọi loại mái lá tự nhiên. Không có nguồn nào công bố chu kỳ bảo trì cụ thể của I Resort, nên đây chỉ nêu như một đánh đổi tất yếu đi kèm loại vật liệu này, không phải một con số đã tra được. Đánh đổi đó là cái giá thật của việc chọn vật liệu bản địa: không rẻ hơn về lâu dài, chỉ khác đi về loại chi phí — ít tốn cho việc đập bỏ và làm lại toàn bộ, nhưng tốn đều đặn hơn cho việc thay thế từng phần.

Vì sao chưa có ảnh minh hoạ trực tiếp

Toàn bộ ảnh chụp I Resort đang lưu hành trên ArchDaily, Designboom và Inhabitat đều do nhiếp ảnh gia Hiroyuki Oki thực hiện cho a21studio (archdaily.com/214626/i-resort-a21-studio-2) — ảnh có bản quyền, không thuộc diện giấy phép tự do nên không dùng được ở đây nếu chưa xin phép. Đã tra trên Wikimedia Commons và Flickr bằng từ khoá liên quan đến công trình này, kết quả trả về chỉ là ảnh của các resort khác ở Nha Trang (Amiana, Mia Resort) hoặc ảnh bãi biển chung chung, không khớp đúng công trình. Số ảnh giấy phép tự do tìm được cho I Resort: 0.

Chỗ này cần ảnh minh hoạ thay thế, ghi rõ trong chú thích là ảnh minh hoạ chứ không phải ảnh chụp đúng I Resort: một tấm về suối khoáng nóng lộ thiên có tường đá bao quanh, một tấm về công trình gỗ Việt Nam dùng liên kết mộng truyền thống, và một tấm về mái lợp lá dừa nước — cả ba nên lấy từ nguồn có giấy phép tự do (Commons, iNaturalist CC, hoặc kho ảnh Unsplash/Pexels/Pixabay có ghi tác giả), việc này thuộc phần của bộ phận tìm ảnh, không làm ở bước viết bài.

Điểm chung dễ nhận ra khi so I Resort với các dự án nghỉ dưỡng suối khoáng khác cùng thời điểm 2012 ở Việt Nam: phần lớn công trình dạng này ưu tiên vật liệu công nghiệp, thi công nhanh, ít phụ thuộc thợ lành nghề địa phương. Đó là lý do một công trình dùng tới ba lớp vật liệu tự nhiên khai thác tại chỗ, lắp bằng kỹ thuật mộng cổ, lại được đưa vào danh sách đề cử của một giải thưởng kiến trúc quốc tế — không phải vì hiếm có tính mới về công nghệ, mà vì hiếm có công trình thương mại nào chấp nhận đi con đường vật liệu khó hơn.

a21studio và tình trạng công trình hiện nay

a21studio đặt trụ sở tại 2/10 Nguyễn Huy Lượng, phường 14, quận Bình Thạnh, TP.HCM, thành lập năm 2009 (archdaily.com/office/a21studio). Văn phòng vẫn hoạt động: Dezeen nhắc tới a21studio trong danh sách 'top five houses' tháng 4/2026 (dezeen.com/tag/a21studio), và ArchDaily liệt kê 16 dự án trong hồ sơ văn phòng (archdaily.com/office/a21studio).

Về phần I Resort, chưa có nguồn nào xác minh được liệu phần kiến trúc gốc năm 2012 còn nguyên vẹn hay đã bị cải tạo, thêm hạng mục theo thời gian — trang chủ i-resort.vn hiện tại không nhắc tên a21studio và không có ảnh kiến trúc chi tiết để đối chiếu với bộ ảnh gốc năm 2012. Vì vậy phần mô tả vật liệu và bố cục ở trên nên đọc như mô tả theo hồ sơ thiết kế công bố năm 2012, không phải khẳng định hiện trạng công trình hôm nay giống hệt như vậy.