LÊ TẤN CHUNG — Đưa tác phẩm về đảo, đặt vừa trong một mét vuông!

Ngày 21/05/2026, Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng công bố giải thưởng mùa đầu tiên. Hạng mục Sáng tạo gọi tên hai người: nghệ sĩ thị giác Lê Giang, và Lê Tấn Chung — kiến trúc sư cảnh quan, nghệ sĩ sắp đặt, sáng lập Chan.

Với người trong nghề cảnh quan, đây là cái tên đáng để ý: một người trẻ vừa làm nghề vừa giữ một thực hành nghệ thuật riêng, và giải này trao cho phần nghệ thuật.

Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng, mùa đầu tiên

Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng lập năm 2015 theo di nguyện của cố danh họa cùng gia đình, gián đoạn vì dịch, tái cấu trúc và khởi động lại năm 2025. Mùa 2026 là mùa giải đầu.

Cùng đợt, hạng mục Nghiên cứu thuộc về nhà nghiên cứu độc lập Tô Nguyễn Nhật Anh; hạng mục Lãnh đạo trẻ thuộc về Lê Thị Ngọc Phụng, sinh viên Đại học Fulbright Việt Nam; giải Myshu 2025 trao cho Vũ Đỗ, nghiên cứu viên bảo tồn hiện vật tại Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia châu Á thuộc Viện Smithsonian.

Báo Văn Hóa mô tả thực hành của Chung là bắt nguồn từ ký ức không gian và sự lắng nghe nơi chốn, và nhắc hai giải anh nhận trước đó: Giải Nhất cuộc thi *Transforming the Runway* tại Singapore, và Giải thưởng Loa Thành — giải quốc gia cho đồ án tốt nghiệp xuất sắc ngành xây dựng, kiến trúc.

Dự án đoạt giải: mái vòm "khoang trời" ở làng Bích La

Phương án được trao giải lấy ngôi nhà nhỏ của Lê Bá Đảng ở làng Bích La, Quảng Trị làm điểm xuất phát. Đó là một cấu trúc mái vòm lớn dựng bằng vật liệu thô ráp, gợi hình ảnh khoang trời, nơi ánh sáng và bóng tối cùng hiện hữu, dẫn người xem trở về với ký ức gia đình và cội nguồn.

Đề bài là di sản của một danh họa, và đường quen thuộc nhất là dựng nhà trưng bày rồi treo tranh lên. Phương án này chọn một khối không gian và một chế độ ánh sáng — gần với kiến trúc tưởng niệm hơn là nhà triển lãm.

Quặng xỉ, trấu đun, xà cừ

Vật liệu tái sinh là thứ gắn với tên anh. Theo Báo Văn Hóa, Chung thường dùng quặng xỉ, trấu đun và xà cừ để gợi mở đối thoại giữa con người với môi trường sống. Bức *seed* công bố tháng 9/2025, khổ 60 × 200 cm, anh ghi chất liệu gồm tro trấu, xỉ than và epoxy.

Hai thứ đầu quen mặt trong ngành xây dựng chứ không riêng trong xưởng vẽ. Tro trấu chứa khoảng 85–90% silic ở dạng vô định hình, có hoạt tính puzơlan, dùng làm phụ gia khoáng thay một phần xi măng; các nghiên cứu cho thấy vùng làm việc tốt nằm quanh 10–20%. Ở Việt Nam đã có nghiên cứu lấy tro trấu tồn dư tại lò hơi nhà máy, nghiền mịn rồi dùng cho bê tông. Xỉ than là phụ phẩm đốt, phần lớn lâu nay đem chôn lấp.

SEED: một mét vuông ở Lý Sơn

Tháng 4/2025, thuộc loạt tác phẩm mang tên VÃNG, Chung đặt một tác phẩm sắp đặt cảnh quan trên đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi. Diện tích ghi trong hồ sơ tác phẩm: 1 m². Ảnh do Ngân Huỳnh thực hiện.

Anh viết về nó thế này:

Một chồi non thầm lặng vươn lên từ trầm tích triệu năm.Lê Tấn Chung — giới thiệu tác phẩm SEED

Phần diễn giải đi từ lòng núi lửa: dung nham nguội đi, nứt vỡ theo thời gian rồi thành đất màu mỡ; từ nền đất ấy người Lý Sơn gieo hạt trên những thửa ruộng tỏi chạy từ sườn núi ra biển. Tác phẩm là một chồi mầm đặt giữa nền đất đó.

Một mét vuông là con số đáng chú ý với người quen làm việc bằng hecta, nhất là khi đặt cạnh chuẩn mực quen thuộc của nghệ thuật thực địa — *Spiral Jetty* của Robert Smithson, làm năm 1970 ở Hồ Muối Lớn bang Utah, là một xoắn ốc đá bazan dài khoảng 460 m.

Mười tác phẩm anh đã công bố

Danh sách dưới đây lấy từ trang cá nhân của Chung, giữ nguyên tên, ngày, khổ và chất liệu do anh ghi.

Đọc dọc bảng thấy tác phẩm đi dần ra khỏi mặt phẳng: giấy và toan, rồi thép, rồi đặt thẳng lên đất. Mái vòm ở Bích La là bước kế tiếp, và là lần đầu có kết cấu, có mái.