magazine
Danh mục
Thẻ
Nhà ở dân gian Việt Nam qua ca dao, tục ngữ - Phần 1
Đăng bỡi: Võ Lê Lâm Bảo
Danh mục: 2. Câu Chuyện Thiết Kế

Bài viết phác họa lại bức tranh nhà ở dân gian Việt Nam qua những câu ca dao, tục ngữ. Hy vọng phần nào giúp mọi người hiểu hơn về kiến trúc nhà ở truyền thống của người Việt, từ đó thêm yêu, thêm tự hào về kiến trúc nhà ở dân gian cũng như nghệ thuật kiến trúc cảnh quan sân vườn Việt Nam. Bài viết không thể tránh khỏi những sai xót, rất mong nhận được sự góp ý của quý bạn đọc gần xa. Xin chân thành cảm ơn.

---

1/ "Có an cư thì mới có lạc nghiệp", tạm hiểu là: có nơi ở ổn định thì sự nghiệp mới phát triển. Và "thứ nhất dương cơ, thứ nhì âm phần", tạm hiểu là: quan trọng nhất là nơi ở khi còn sống, quan trọng thứ nhì là nơi chôn cất khi đã mất.

  • Lý giải: đối với người nông dân Việt Nam xưa thì ngôi nhà chính là tổ ấm, nơi trú ẩn, nơi tránh các hiện tượng thời tiết nóng - lạnh, nắng - mưa, gió - bão. Và là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo cho họ có một cuộc sống ổn định. Vì vậy, ngôi nhà chiếm một vị trí quan trọng đặc biệt trong cuộc sống người Việt, nên từ “nhà” (chỗ ở) được đồng nhất với từ “gia” trong gia đình, gia tộc,…

 

 

2/ “Nhà cao – cửa rộng”:

  • Ý nghĩa: câu này rất trực quan, nhà thì phải cao, còn cửa phải rộng.
  • Lý giải: Nhiều người thường hiểu câu này chỉ sự giàu có của gia chủ. Nhưng ý nghĩa thực sự là: kiến trúc nhà ở xưa thường chú trọng việc tạo không gian thoáng mát, giao hòa với tự nhiên, từ “cao” của ngôi nhà Việt bao gồm hai yêu tố : sàn và nền cao so với mặt đất để tránh mưa bão, ngập lụt và mái cao so với sàn/ nền để che chắn mưa, nắng hắt/ chiếu vào nhà . Nhà cao mà cửa không cao mà phải rộng, cửa không cao là để tránh ánh nắng chiếu xiên vào, còn cửa rộng để đón gió mát và tránh cái nóng oi bức.

 

3/ “Trước cau – sau chuối”:

  • Ý nghĩa: Trước nhà thì trồng cau, phía sau nhà thì trồng chuối.
  • Lý giải: Vì đặc điểm của hai loài cây này mà người xưa chọn để trồng trong sân nhà mình. Cây cau thân thẳng, tán cao, trồng trước nhà để đón làn gió mát trên cao vào nhà. Ngược lại, cây chuối thường mọc thành bụi (“Hò ơ ... gió đưa bụi chuối sau hè/ Anh mê vợ bé bỏ bè con thơ/ Con thơ tay ẵm tay bồng/ Tay dắt mẹ chồng đầu đội thúng bông.”), tán lại rậm thích hợp để cản các luồng gió xấu thổi vào nhà, lại có tác dụng che chắn, bảo vệ phần sau của ngôi nhà. Tuy nhiên, hai loài cây này cũng chỉ mang tính chất hình tượng, trong thực tế hoàn toàn có thể thay thế bằng các loài cây khác có cùng đặc điểm.

 

 

4/ "Lấy vợ đàn bà, làm nhà hướng Nam":

  • Ý nghĩa: lấy vợ thì đương nhiên phải lấy người có giới tính là nữ. (Tuy nhiên, thời thế thay đổi, ngày nay lấy vợ có thể không phải đàn bà!) Và làm nhà thì nên quay cửa nhà về hướng Nam.
  • Lý giải: Một vấn đề không kém phần quan trong khi xây nhà là chọn hướng nhà, chọn đất, để tận dụng tối đa thế mạnh của môi trường tự nhiên. Hướng nhà tiêu biểu là hướng Nam. Vì đây là hướng có gió tốt lành. Quay cửa nhà về hướng này giúp nhà cửa thoáng mát.

 

 

5/ "Nhất cận thị, nhị cận lân, tam cận giang, tứ cận lộ, ngũ cận điền":

  • Ý nghĩa: Thứ nhất là nhà ở nên xây gần chợ, thứ nhì là nên xây gần nhà người thân, người quen, thứ ba là gần sông nước, thứ tư là gần đường, thứ năm là gần ruộng vườn.
  • Lý giải: người Việt sinh sống có tính cộng đồng, không thể quên gia đình, làng xóm. Việc xây nhà cần chọn nơi có ưu điểm cho việc giao lưu, tiếp cận, tạo thuận lợi cho quá trình sinh sống, làm ăn,… Trong ngôn ngữ kiến trúc - quy hoạch hiện đại thì đây được xem như yếu tố: liên hệ vùng, liên hệ khu,...

(Còn nữa)

Bài viết liên quan
Liên hệ với chúng tôi
CÔNG TY CỔ PHẦN KGM VIỆT NAM
Địa chỉ: 284/57 Lý Thường Kiệt, Phường 14, Quận 10, TP HCM
Điện thoại: 01645  877  099 - Hotline : 0937 66 99 66
Email: kientruccanhquan.net@gmail.com
Đăng ký nhận bản tin
LIÊN KẾT  :   
Copyright © CanhQuan.Net, a member of KGM Vietnam company.
Hộp thư hỗ trợ